راهنمای نگارش مقالات علمي
• مقاله علمی از بخش های مختلف زیر تشکیل می شود: 1) عنوان، 2) مؤلف و سازمانی که به آن وابسته است، 3) چکیده، 4) مقدمه، 5) روش، 6) نتایج، 7) بحث، 8) منابع و مآخذ.
• عنوان مقاله باید مفهوم اصلی پژوهش را نشان دهد. به سخن دیگر، عنوان باید به طور خلاصه مضمون اصلی پژوهش و متغیرها یا مسائل نظری مورد پژوهش و رابطۀ بین آنها را نشان دهد. عنوان مقاله همچنین باید جذاب، کوتاه و گویا باشد.
• ترتیب قرار گرفتن نام نویسندگان معمولاً باید متناسب با میزان مشارکت آنها در انجام پژوهش باشد.
• در آغاز مقاله خلاصه ای بسیار فشرده از مراحل و نتایج پژوهش آورده می شود.
• در نوشتن چکیده نکات زیر را در نظر بگیرید:
-
از ذکر مطالبی که در متن مقاله توضیح نداده اید، خودداری کنید؛
-
نقل قول مستقیم نکنید، بلکه مطالب دیگران را به زبان خودتان خلاصه کنید؛
-
اصطلاحات مهم و کلیدی را در مقاله بیاورید؛
-
برای شماره ها از ارقام استفاده کنید؛
-
فقط گزارش کنید، ارزشیابی و نقد و اظهار نظر نکنید. این موارد را در متن مقاله انجام دهید؛
-
در نوشتن مطالب از زمان گذشته استفاده کنید.
• مقالات علمي به طور کلی دو نوع اند: 1) گزارش مطالعات تجربی؛ 2) مقالات نظری یا مرور و بازنگری.
• در چکیده پژوهش های تجربی نکات زیر را بنویسید:
-
مسئله مورد پژوهش، حتی المقدور در یک جمله؛
-
آزمودنی ها با ذکز ویژگی های ضروری، مانند تعداد، نوع، جنس و ...؛
-
روش آزمایشی شامل ابزارها و دستگاهها، شیوه گردآوری داده ها، نام آزمون آماری و سایر موارد ضروری؛
-
یافته ها، شامل سطح معناداری آماری؛
-
نتایج و کاربردها.
• در چکیده مقالات نظری، یا مرور و بازنگری (پژوهش های کتابخانه ای) نکات زیر را بنویسید:
-
موضوع مقاله در یک جمله؛
-
هدف و مفهوم اصلی مقاله؛
-
دامنۀ پژوهش، یعنی این که تمامی پژوهش های مربوط به موضوع مورد بازنگری قرار گرفته اند یا تنها بخش معینی از پژوهش ها؛
-
منابع مورد استفاده (مثلاً مشاهدات شخصی یا آثار مکتوب)؛
-
نتیجه گیری.
• بلافاصله پس از چکیده مقاله، بخش مقدمه یا معرفی آغاز می شود. در این بخش موارد زیر منظور می شود:
-
هدف پژوهش؛
-
مسئله مورد پژوهش؛
-
فرضیه یا فرضیه ها،
-
جایگاه مسئله مورد پژوهش در رابطه با پژوهش های مربوط به آن.
• روش: در این بخش از مقاله روش جمع آوری و تحلیل داده ها و نحوۀ اجرای پژوهش معرفی می شود. در این بخش موارد زیر منظور می شود:
-
آزمودنی ها یا شرکت کنندگان در پژوهش؛
-
وسیله و ابزار پژوهش؛
-
شیوه اجرا؛
-
طرح پژوهش (اگر مطالعه آزمایشی است).
• نتایج: در بخش نتایج یا یافته ها توصیف کلامی مختصر و مفیدی از آنچه به دست آمده است ارائه می شود. همچنین اگر از آمار برای تحلیل و تفسیر نتایج استفاده شده است، اطلاعات آماری لازم نیز گزارش می شوند.
• بحث: در این بخش که به آن بحث و نتیجه گیری هم می گویند، یافته ها یا نتایج تبیین و تفسیر می شوند و با ادبیات مربوط به موضوع پژوهش، یعنی سوابق نظری و تجربی آن پیوند می یابند. لازم است در بخش بحث، شباهت ها و تفاوت های بین نتایج پژوهش با پژوهش های قبلی روشن گردند، نقاط ضعف پژوهش معلوم شوند، و کمک هایی را که یافته های پژوهش به روشن شدن مسئله مورد بررسی کرده اند، نیز معلوم گردند.
• منابع و مآخذ: بخش منابع مقاله، فهرست اسناد مربوط به مطالبی را که در متن به آن اشاره شده است شامل می شود. نقش فهرست منابع پیوند دادن پژوهش با ادبیات پژوهشی مربوط به آن است. دقت کنید هیچ موردی نباید در فهرست منابع بیاید که در متن مقاله به آن اشاره نشده است. در نوشتن فهرست منابع و مآخذ به موارد زير توجه كنيد:
1. در ذكر هر اثر يا هر منبع، چهار دسته اطلاع زير لازم است كه بايد به دنبال هم بيايند:
مؤلف يا مؤلفان، تاريخ انتشار اثر، عنوان اثر، اطلاعات مربوط به انتشار اثر (مانند شهر محل انتشار و نام ناشر).
2. به نام همه مؤلفان يا صاحبان اثر بايد به همان ترتيبي كه در اصل اثر آمده اند، اشاره شود.
3. در ارتباط با مقالات چاپ شده در مجلات علمي، پس از عنوان مقاله، نام مجله، شماره مجله و صفحاتي كه مقاله در آن چاپ شده است، ذكر مي شود.
4. در ارتباط با مقالات ترجمه شده، عنوان مترجم و سال ترجمه مقاله پس از عنوان مقاله مي آيد، و پس از آن به ترتيب به نام مجله، شماره مجله و صفحاتي كه مقاله ترجمه شده در آن چاپ شده است، اشاره مي شود.
5. در كتاب هايي كه ترجمه مي شوند، عنوان مترجم و سال ترجمه كتاب، پس از عنوان كتاب مي آيد.
6. در كتاب ها يا مقالاتي كه از طرف سازمان يا نهادي به چاپ رسيده اند، به جاي نام نويسنده، نام آن سازمان يا نهاد قرار داده مي شود.
7. در رساله ها و پايان نامه هاي تحصيلي، پس از عنوان پايان نامه، ابتدا بايد مشخص شود پايان نامه مربوط به چه مقطعي است و پس از آن نام دانشگاه مي آيد.
8. براي مقالات اينترنتي به ترتيب به نام نويسنده، عنوان مقاله، نام سايت، تاريخ، صفحه و نشاني اينترنتي آورده مي شود.
9. در ارتباط با چكيده مقالاتي كه در كتابچه همايش ها به چاپ مي رسند، پس از عنوان مقاله، نام همايش، شهر و نهاد برگزاركننده، و صفحاتي كه چكيده مقاله در آن چاپ شده است، آورده مي شود.
• شيوه هاي استناد كردن در متن مقاله: براي استناد آثار علمي در متن مقاله موارد زير را مورد توجه قرار دهيد:
1. يك اثر داراي يك مؤلف: نام خانوادگي مؤلف بدون القاب و سال انتشار اثر داخل پرانتز ذكر مي شود مانند (شاملو، 1384).
2. يك اثر داراي دو مؤلف: نام خانوادگي هر دو مؤلف بدون القاب و سال انتشار اثر داخل پرانتز ذكر مي شود مانند (احدي و بني جمالي، 1378).
3. يك اثر داراي سه تا پنج مؤلف: براي نخستين اسناد، نام خانوادگي تمامي مؤلفان و سال انتشار اثر در داخل پرانتز مي آيد. اما در اسنادهاي بعدي، تنها نام خانوادگي اولين مؤلف مي آيد و به دنبال آن همكاران نوشته مي شود مانند (نجاريان، اصغري مقدم، دهقاني، 1383) در اسناد دوم و بعد از آن (نجاريان و همكاران، 1383).
4. آثاري كه به نام نهادها و سازمان ها به چاپ مي رسد: به جاي مؤلف، نام سازمان يا نهاد اشاره مي شود و پس از آن سال انتشار اثر آورده مي شود مانند (مركز اسناد و مدارك علمي ايران، 1372).
5. آثاري كه نام خانوادگي مؤلفان آنها يكسان است: علاوه بر نام خانوادگي، نام كوچك يا حرف اول نام كوچك مؤلفان نيز در متن آورده مي شود مانند (علي احمدي، حامد احمدي، 1374).
6. آثار ترجمه شده: در آثار ترجمه شده الزامي براي آوردن نام خانوادگي مترجم و سال ترجمه اثر به دنبال نام مؤلف و سال انتشار اثر وجود ندارد. مي توان در صورت وجود چند ترجمه از يك كتاب، شناخته شده بودن مترجم، و يادآوري آسان تر اثر براي خوانندگان اين كار را انجام داد مانند (اسكينر، 1971) يا (اسكينر، 1971، ترجمه سيف، 1370).